Hoe ziet onze planeet eruit in 2050.
Een verhaal in drie delen.
Deel 3 Slot.
Waarheen waait de wind? Zijn er maar vier verschillende toekomstscenario's? In iedere windrichting een;
1. De regeneratieve toekomst;
2. De groene autoritaire samenleving;
3. De totale ineenstorting;
4. De technologische samenleving.
De toekomst is natuurlijk niet te voorspellen maar elk van deze vier scenario's, hoewel extreem voorgesteld is, denk ik, wel aannemelijk. Uiteraard ook vanuit huidig perspectief maar het is wel erg onwaarschijnlijk dat er een enkele toekomstige staat zal zijn. Het zal mogelijk een mix worden. Misschien verschijnen die ook wel tegelijk;
Wanneer je kijkt naar de wereld kan je nu al landen en regio's zien waar één van de scenario's zich ontwikkeld. Sommige werken in de richting van een regeneratieve toekomst en anderen staan duidelijk op instorten.
Dus wereldwijd is het het meest waarschijnlijk dat deze vier scenario's naast elkaar en met een eigen tempo ontstaan.
Australië gaat misschien gewoon door met "business as usual" en blijft liggen aan het infuus van de inkomsten uit steenkoolwinning. In dat continent zal mogelijk een technologische samenleving ontstaan.
China met haar staatskapitalisme en Big Brother, lijkt op weg naar een groene autoritaire samenleving, terwijl delen van de America met haar Big Tech nu al geconfronteerd worden met een totale ineenstorting. Kijk naar Detriot, de slechte infrastructuur en gezondheidszorg.
Nederland ligt nog steeds behoorlijk achterop met een effectieve duurzaamheidsagenda, de stikstof-problematiek en de zorg voor natuur en milieu. Dat is teleurstellend.
Mijn hoop is vooral gericht op Europa. Zij is het meest vooruitstrevend in het groene denken. Ze werkt aan een regeneratieve toekomst. Kijk naar de ambitieuze klimaatplannen (Green deal) en beschikbare middelen. De interne verdeeldheid zal een rem en mogelijk funest zijn maar een kopgroep aan landen zal vast het verschil gaan maken.
We kunnen uiteraard niet met zekerheid zeggen wat de toekomst brengt. We staan op een indrukwekkend kruispunt. Een cruciaal moment in de historie van de mensheid. Een ding is overduidelijk:
Het gaat een spannende toekomst worden.
Er is ontzettend veel in beweging. Aan de ene zijde is de maatschappij zeer behoudzuchtig en conservatief, aan de andere zijde buitelen experimenten en initiatieven over elkaar heen. Maar het is ook een toekomst die we zelf kunnen verbeelden. Voor de biodiversiteit is het al tien over twaalf maar we hebben nog keus.
Verantwoording en slot.
Tijdens de opleiding in 2020 tot ambassadeur Levende Stad aan de Hogeschool Van Hall Larenstein in Velp, midden in de coronacrisis, ben ik dieper gaan nadenken over mogelijke toekomst-scenario's voor natuur, landschap en steden.
Docenten hebben mijn essay "Natuurceltransplantatie" - Druk op de groene button; Essay onder deze blog - gelezen. Zij verwezen mij naar ideeën van Architectenbureau Arup en teksten van William Horvath en Paul Kingsnorth. Hun concepten hebben mij geïnspireerd tot dit essay. Ook aan de boeken van Harari ben ik schatplichtig.
De scenario's met een donkere toekomst gaan uit van cynisme, materialisme fatalisme en marktwerking. Kort gezegt: De race to the bottom. Aan de andere kant van het spectrum staan de techoptimisten. Deze hebben een groot vertrouwen in wetenschap en techniek. Ook niet geheel realistisch.
Persoonlijk verwacht ik dat er nog een vijfde weg is. Een creatieve toekomst zonder angst en met een christelijk spirituele diepgang: Een radicale vijfde dimensie.
Vanuit wetenschappelijke optiek wel een onvoorstelbaar scenario. Ik denk dan aan een wonderlijk alternatief. Eén waarbij het onmogelijk gedacht toch mogelijk blijkt. Zo een van: tegen beter weten in geloven. Een alternatief voor de wetenschap die alleen kan duiden, materieel gericht is en afhankelijk is van het grote geld.
Kortom. Ik wil optimistisch blijven geloven in het schijnbaar onmogelijke. Een ander soort wetenschap. Een tegendraadse. Tegen beter weten in. Dwars door de ontbinding heen naar nieuw leven. De Vijfde Dimensie. Een oplossingsrichting die staat voor een totale en radicale vernieuwing. Misschien is de grootste klimaatverandering niet die van de aarde, maar die in de mens zelf. Een interne klimaatverandering.
Vanuit wetenschappelijke optiek wel een onvoorstelbaar scenario. Ik denk dan aan een wonderlijk alternatief. Eén waarbij het onmogelijk gedacht toch mogelijk blijkt. Zo een van: tegen beter weten in geloven. Een alternatief voor de wetenschap die alleen kan duiden, materieel gericht is en afhankelijk is van het grote geld.
Kortom. Ik wil optimistisch blijven geloven in het schijnbaar onmogelijke. Een ander soort wetenschap. Een tegendraadse. Tegen beter weten in. Dwars door de ontbinding heen naar nieuw leven. De Vijfde Dimensie. Een oplossingsrichting die staat voor een totale en radicale vernieuwing. Misschien is de grootste klimaatverandering niet die van de aarde, maar die in de mens zelf. Een interne klimaatverandering.
Na heftige barensweeën verschijnt het, als vanuit een parallel universum, een vernieuwde hemel en aarde. Dan is alles compleet hersteld.
Meer weten? Klik op: 4 scenario's ARUP
Meer weten? Klik op: Het water komt
Nawoord 2026
Zes jaar geleden schreef ik dit essay voor de cursus Ambassadeur Leefbare Stad. Het was 2020. De wereld stond stil door corona. Ik schreef over mogelijke "toekomsten" en voegde aan vier geschetste scenario’s een vijfde toe: een toekomst die niet alleen voortkomt uit berekening en techniek, maar uit verbeelding, bezieling en spiritualiteit.
Nu, in 2026, lees ik de tekst opnieuw.
Sommige passages zijn verrassend actueel. Andere naïef.
De klimaatverandering is geen verre toekomst meer. Extreme hitte, droogte, neerslag, natuurbranden en lage rivierstanden zijn onderdeel van het nu. De snel stijgende zeespiegel dwingt Nederland nu tot radicale actie.
Mijn zorgen over biodiversiteit zijn eerder groter dan kleiner geworden. Tegelijkertijd blijkt natuur veerkrachtiger dan ik dacht. Denk aan de Markerwadden als een oase van natuurherstel. Wat verdwijnt kan soms terugkeren. Herstel is mogelijk, maar gaat niet vanzelf.
Europa heeft meer bereikt dan ik in 2020 verwachtte maar minder dan ik hoopte. En dan is er AI. Ik schreef over technologie, maar had niet kunnen voorzien hoe snel kunstmatige intelligentie ons dagelijks leven zou binnendringen.
Misschien was daarom het idee van de vier werelden tegelijk achteraf wel het sterkste onderdeel van mijn essay. Ze bestaan niet na elkaar, maar naast elkaar. Hoop en verval. Technologie en natuur. Herstel en verlies. Verduurzaming en terugkeer naar fossiele energie.
En die vijfde weg?
Daar geloof ik nog steeds in. Zelfs sterker dan toen. Alleen zie ik de toekomst nu minder als iets wat we kunnen maken en meer als iets waaraan we kunnen meewerken.
Ruimte geven. Herstellen wat herstelbaar is. Grenzen erkennen. Luisteren naar het landschap. En accepteren dat niet alles onder onze controle ligt. We zullen de Stad ten koste van natuur moeten aanvaarden als gegeven.
Ook ik ben tussen 2020 en 2026 veranderd. De beperkingen die mijn leven plotseling radicaal veranderden, hebben mij de betrekkelijkheid van het leven scherper laten zien.
Mijn geloof is daarbij belangrijker geworden. Ik leef nog meer vanuit het Bijbels perspectief van geloof, hoop en liefde. Vanuit het vertrouwen op Gods toekomst, maar ook vanuit de opdracht om nu al iets van die harmonie zichtbaar te maken.
Mijn verwachtingen uit 2020 zijn niet uitgekomen of mislukt. De ongemakkelijke waarheid is er dwars doorheen gevlogen. Maar één zin zou ik ongewijzigd laten:
We hebben nog steeds een keuze.
Ik wens jou het beste voor de tijd en de eeuwigheid.
Hardinxveld-Giessendam, 29 augustus 2026.
Grote groepen boerenzwaluwen scheren als sikkels over de waterspiegel. Later zie ik ze hoog in de lucht duikelend op de wind. Onverstoorbaar stroomt de rivier in haar bedding. De zomer vloeit over in de herfst.
Reacties